Četvrta igra u serijalu Patrician je prva koju nije izradio Ascaron. Doduše, veći broj zaposlenih koji su svojevremeno radili na ovom ili serijalima Port Royale i Sacred nakon proglašenja bankrota Ascarona prešao je u studio Gaming Minds i učestvovao u izradi ovog naslova. Stoga, nije ni čudo to što četvorka već na prvi pogled u potpunosti nalikuje prethodniku (SK 11/2003). Zapravo, postavka igre i njen prepoznatljiv izgled nisu se mnogo promenili još od 1992. godine. Od igrača se i danas očekuje da se naseli u jedan od gradova Hanze, počne da trguje na Baltičkom moru i vremenom postane najveći monopolista kog je video srednji vek. Jedina uočljiva razlika je u trodimenzionalnoj grafici, koja je zamenila dobre stare sprajtove. Na sreću, ovo nije negativno uticalo na broj detalja, pa gradovi izgledaju bolje nego ikada.

Hanza je istorijski savez slobodnih trgovačkih gradova na obali Baltika. Ovo udruženje okupljalo je esnafe iz desetine većih gradova današnje severne Nemačke, Litvanije, Holandije, Rusije, Francuske i Britanije. Na svom vrhuncu Hanza je bila toliko jaka da je samostalno vodila rat protiv udružene Danske i Norveške, te je uspela da ga dobije i tako stekne apsolutnu prevlast u tom delu Evrope. Srušilo ju je ono što obično uništi svaku imperiju – unutrašnji sukobi i podele. Do kraja devetnaestog veka samo tri grada nazivala su se „slobodnim gradovima Hanze”. Poslednji grad koji je zadržao slobodarski duh Hanze istovremeno je i njen osnivač i predvodnik Libek, čiji su građani svojevremeno ušli u istoriju kada su zabranili Hitleru da održi promotivni govor u svom gradu. Turisti i danas mogu da posete srednjovekovna skladišta soli koja se tamo nalaze, a igrači po četvrti put imaju prilike da tu so prodaju ili da je sami proizvode.

Patrician IV nudi kampanju za jednog igrača ili slobodnu igru. Velike razlike u načinu igranja nema, ali kampanja ima jasno definisane postavke koje se u sandbox režimu mogu samostalno menjati, kao što su početni grad, težina, brojnost stanovništva i slični detalji. Nažalost, brojne multiplayer opcije prisutne u prethodnoj igri ovog puta nisu dostupne. Pretpostavka je da ih izdavač Kalypso Media čuva za eventualno proširenje.

Nakon uvodne animacije, igrač je u početnom gradu, gde mu dobronamerni rođak ukratko objašnjava lepote trgovačkog života. U svakom mestu nalazi se određeni broj javnih ustanova i trgovačkih radnji. Većnica omogućava kupovinu različitih dozvola i priključivanje političkoj utakmici. Crkva je tu da oprosti grehe i primi donacije. Krčma služi za upošljavanje pouzdanih ljudi za nedolične poslove, a brodogradilište stoji na usluzi trgovcima koji žele da uvećaju svoju flotu. Na početku su najvažnije zgrade u kojima se nalaze tržnica i vaše mesno sedište, jer ćete pomoću njih slati robu u skladište ili na brod. Gomilanjem novca i titula otvoriće vam se i druge mogućnosti, pa ćete biti u prilici da kupite ili pokrenete novo preduzeće, pomažete istraživanje na univerzitetu i slično. No, na početku imate malo novca i samo jedan brod, pa je najvažnije „stati na noge”.

Sirovina ima dvadeset, a svako naselje proizvodi mali broj njih, dok ostale uvozi. Trgovina se zasniva na dobro poznatom principu „kupi jeftino, prodaj skupo”. Isprva, lutanje od grada do grada i stidljivo trgovanje „na malo” može izgledati dosadno. Sve to se menja onog trenutka kada pohvatate konce i napravite prvi veliki posao. Korisnički interfejs jeste jednostavan, ali zbog nedostatka tutorijala može zaplašiti igrače koji se prvi put upuštaju u trgovačku simulaciju ove vrste. Količina određene sirovine u skladištu prikazana je grafički, sa četiri podeljka, a količina robe kojom se trguje određuje se pomeranjem klizača, uz prikaz promena cena u stvarnom vremenu. Cene se menjaju u zavisnosti od količine dostupne robe, pa je najbolje kupovati samo sirovine koje dati grad proizvodi, u količini koja neće uticati na rast cene. Ne treba žuriti sa ulaganjima, već polako graditi svoju imperiju. Na normalnom nivou težine, početni brod dovoljan je za sticanje prve tri titule i zaradu koja će omogućiti otvaranje prve proizvodnje, zapošljavanje stražara i kupovinu drugog broda.

Iako su upravljanje trgovačkom flotom i cenkanje najzabavniji deo igre, moguće je i automatizovati određene brodove ili cele konvoje. Igra dopušta stvaranje rute kojom će se brodovi kretati, određivanje proizvoda koje će kupovati ili prodavati u posećenim gradovima, ali i prepuštanje tih odluka veštačkoj inteligenciji. AI je veoma sposoban, pa će vam uspešno sticati bogatstvo, ali će vas istovremeno lišiti užitka da lično napunite potpalublje do vrha van sezone, a kasnije isti proizvod prodate po duplo višoj ceni. Najbolje je da nađete sredinu između mukotrpnog mikromenadžmenta i gledanja u film koji se odvija bez vašeg upliva.

Ako je trgovina temelj, zidove i krov igre čine samostalna proizvodnja i politički sukobi. Napredak ne zavisi samo od stečenog novca već se gleda i reputacija u datom gradu. Slavu je lako steći dobavljanjem traženih proizvoda (prikazuju se u vidu ikone na pomorskoj mapi), ali je lako i izgubiti, naročito na zahtevnijim podešavanjima težine. Pokretanje sopstvene proizvodnje omogućava stalan priliv proizvoda, ali svaki grad zahteva da prethodno pribavite dozvole, a do njih mogu doći samo građani sa određenom titulom. Kada napokon uspete da proširite svoje malo carstvo, doživećete iznenadan susret sa gusarima koji vole da blokiraju luke. Protiv njih se borite unapređivanjem brodova koje zatim spajate u konvoje i šaljete u patrolu. Bitke su lepo animirane, ali kao i u prethodnim delovima, nema dovoljno prostora za strategiju i nadmudrivanje. Pravi gusari zapravo su političari i suparnička preduzeća, ali to ćete već otkriti sami.

Jedan naš kolega nedavno je u šali rekao da je Kalypso jedini izdavač koji može uspešno da prepakuje dvodimenzionalnu igru u 3D i prodaje je kao nov proizvod. Iako u igri nema većih noviteta, ona će posvećenim igračima ipak pružiti mesece zabave.

Nikola BULJ